Gözlər yalnız görmə qabiliyyətinin göstəricisi deyil. Yeni araşdırmalar göstərir ki, göz toxumalarının vəziyyəti insan orqanizminin qocalma prosesləri və hətta ömür uzunluğu ilə bağlı mühüm məlumat verə bilər. Eyni zamanda alimlər ölümündən sonra donor gözünün bəzi funksiyalarını süni şəkildə qorumağa nail olublar.
Bu barədə “egeszsegkalauz.com” nəşri yazıb.
Ölümündən 10 saat sonra göz toxuması işığa reaksiya verdi
Beynəlxalq alimlər qrupu oftalmologiya sahəsində mühüm irəliləyiş əldə edib. Tədqiqatçılar donorun ölümündən sonra insan torlu qişasının (retinanın) fəaliyyətini süni şəraitdə uzada biliblər.
Xüsusi biotibbi sistem göz toxumasını oksigen və qida maddələri ilə təmin edib, eyni zamanda canlı orqanizmdəki qan dövranına bənzər şərait yaradıb. Nəticədə torlu qişanın hüceyrə quruluşu qorunub və ölümündən təxminən 10 saat sonra belə onun sinir ucları işıq siqnallarına reaksiya verib.
Alimlər vurğulayır ki, bu, insanın ölümdən sonra görə bilməsi demək deyil. Söhbət yalnız laboratoriya şəraitində ayrı-ayrı sinir hüceyrələrinin fəaliyyətinin saxlanılmasından gedir. Görmə üçün siqnalların beyinə ötürülməsi lazımdır və donor gözündə bu əlaqə artıq mövcud deyil.
Yeni texnologiya korluğun müalicəsinə yol aça bilər
Alimlərin fikrincə, bu metod gələcəkdə göz xəstəliklərinin öyrənilməsi, yeni dərmanların sınaqdan keçirilməsi və görmənin bərpası üçün yeni müalicə üsullarının hazırlanmasında mühüm rol oynaya bilər. Texnologiya həmçinin gələcəkdə tam göz transplantasiyası istiqamətində araşdırmalara kömək edə bilər.
Hazırda tibb yalnız buynuz qişanın (korneanın) transplantasiyasını uğurla həyata keçirir. Bütöv göz almasının köçürülməsi isə hələ mümkün deyil, çünki müasir elm görmə sinirini bərpa edib onu beyinlə birləşdirməyi bacarmır.
Gözlərin vəziyyəti ömür uzunluğu barədə məlumat verə bilər
Digər araşdırma isə göz sağlamlığı ilə qocalma prosesləri arasında əlaqə olduğunu göstərib. Alimlər müəyyən edib ki, göz toxumalarındakı dəyişikliklər yalnız görmə sisteminə deyil, bütün orqanizmin vəziyyətinə təsir göstərə bilər.
Tədqiqatçılar xüsusilə sirkad ritmlərinə – orqanizmin daxili bioloji saatlarına diqqət yetiriblər. Gözlər işıq qəbulunda əsas rol oynadığı üçün onların fəaliyyətindəki pozuntular daxili saatların işini poza və qocalma prosesini sürətləndirə bilər.
Alimlər hesab edir ki, düzgün qidalanma rejimi və sağlam həyat tərzi bu ritmlərin qorunmasına kömək edə bilər. Gələcəkdə bu kəşflər həm göz sağlamlığının qorunmasına, həm də yaşlanma prosesinin yavaşladılmasına yönəlmiş yeni üsulların hazırlanmasına imkan yarada bilər.
