Azərbaycanda səhiyyə sahəsində illərdir səssiz şəkildə böyüyən, lakin real insan talelərini məhv edən təhlükəli bir problem var – saxta plastik cərrahlar. Bu problem artıq tək-tək hadisə deyil, sistemli xarakter alıb. Son nümunələrdən biri isə Esmira İbrahimli ilə bağlı ortaya çıxan ciddi iddialardır.
2025-ci ildə Nərimanov rayonu ərazisində fəaliyyət göstərdiyi bildirilən, lakin heç bir ali tibbi təhsili, sertifikatı və ya rəsmi lisenziyası olmayan Esmira İbrahimli bir vətəndaşı – Günay adlı xanımı aldadaraq onun sağlamlığına ciddi zərər vurub. 2500 manat qarşılığında “izsiz və təhlükəsiz” boğaz gərmə əməliyyatı vəd edən bu şəxs, əslində qeyri-peşəkar və riskli açıq cərrahi müdaxilə həyata keçirib.
Nəticə isə vəd edildiyi kimi estetik görünüş yox, aylarla sağalmayan, əksinə daha da dərinləşən və böyüyən çapıq izi olub. Günay xanım yenidən müraciət etdikdə isə vəziyyət düzəlmək əvəzinə daha da ağırlaşıb – ikinci müdaxilə problemi aradan qaldırmaq əvəzinə, qadında həm fiziki, həm də psixoloji travmanı dərinləşdirib.
Bu hadisədə ən ciddi məqamlardan biri isə yalnız tibbi səhlənkarlıq deyil – açıq şəkildə vətəndaşın aldadılması, qanunsuz fəaliyyət və məsuliyyətdən yayınma cəhdidir. Esmira İbrahimli ilkin ödənişin yalnız 700 manatını bir ildən sonra geri qaytarıb, qalan 1800 manatı isə müxtəlif bəhanələrlə ödəməkdən imtina edir. Hətta hamilə olmasını belə özünə “əsas” gətirərək zərərçəkmiş şəxsin haqqını verməkdən boyun qaçırır.
Bu artıq sadəcə bir fərdin məsuliyyətsizliyi deyil – bu, hüquq sisteminin boşluqlarından istifadə edərək insanların sağlamlığı ilə oynayan bir yanaşmadır.
Daha narahatedici məqam isə budur ki, bu kimi hallarla bağlı dəfələrlə hüquq-mühafizə orqanlarına müraciətlər edilsə də, ciddi və davamlı tədbirlər görülmür. Hətta bəzi hallarda bu şəxslərlə bağlı cinayət işlərinin açıldığı bildirilsə də, sonradan onların yenidən fəaliyyətlərini davam etdirməsi cəmiyyətdə haqlı suallar doğurur:
* ~ Kim qoruyur bu saxta “həkimləri”?
* ~ Niyə vətəndaşın sağlamlığı bu qədər ucuz qiymətləndirilir?
* ~ Niyə real zərərçəkmişlər illərlə ədalət axtarmalı olur?
Bu gün Günay xanımın üzləşdiyi problem tək onun problemi deyil. Bu, sabah hər bir vətəndaşın başına gələ biləcək bir təhlükədir. Plastik cərrahiyyə kimi həssas sahədə nəzarətsizlik, lisenziyasız fəaliyyət və cəzasızlıq mühiti davam etdikcə, yeni qurbanların ortaya çıxması qaçılmazdır.
Ən acınacaqlısı isə odur ki, zərərçəkmiş şəxsin indi çəkdiyi əlavə müalicə xərcləri, ilkin ödədiyi məbləğdən qat-qat artıqdır. Yəni bu məsələ artıq təkcə sağlamlıq yox, həm də sosial və maddi fəlakətə çevrilib.
Bu hadisə bir daha göstərir ki, məsələ yalnız bir nəfərin ifşası ilə bitməməlidir. Sistem dəyişməli, nəzarət gücləndirilməli, qanunsuz fəaliyyət göstərən şəxslər isə real şəkildə məsuliyyətə cəlb olunmalıdır.
Ekspertiza rəyi: tibbi standartlar pozulub
~ Çapıq horizontal xətt üzrə uzanır, qalın və qeyri-bərabərdir
~ Estetik cərrahiyyə standartlarına görə bu tip əməliyyatlarda iz minimal olmalı, gizlədilməsi mümkün olmalıdır
~ Mövcud vəziyyət göstərir ki, tikiş texnikası və postoperativ qulluq peşəkar standartlara cavab vermir
Nəticə: əməliyyat estetik baxımdan uğursuz və tibbi baxımdan riskli hesab olunur.
İkinci müdaxilə – vəziyyəti düzəltmək əvəzinə ağırlaşdırmaq
Günay xanım yaranmış problemi aradan qaldırmaq üçün yenidən Esmira İbrahimliyə müraciət edib. Lakin ikinci müdaxilə çapığı azaltmayıb, əksinə dərinləşdirib, qadında ciddi psixoloji travmaya və estetik kompleksə səbəb olub.
Ümumi ödəniş 2500 manat olub. Esmira İbrahimli yalnız 700 manatını geri qaytarıb, 1800 manatı ödəməkdən imtina edir, hamilə olmasını bəhanə gətirərək vətəndaşın haqqını kobud şəkildə tapdalayır. Bu, yalnız tibbi yox, hüquqi və etik məsuliyyətsizlik nümunəsidir.
Sistem niyə susur?
Bu hadisə tək-tək fərdi problem deyil. Azərbaycanda saxta “cərrahlar”ın fəaliyyəti hüquq-mühafizə orqanlarının gözü qarşısında davam edir. Qanunsuz tibbi fəaliyyətlə bağlı şikayətlərə baxmayaraq, real və davamlı tədbirlər görülmür.
Bu isə aydın şəkildə göstərir ki:
~ Vətəndaşın sağlamlığı sistem tərəfindən qorunmur
~ Qanunsuz tibbi fəaliyyət cəzasız qalır
~ İnsanlar təhlükə altında saxlanılır
Bir qadının taleyi – cəmiyyətin xəbərdarlığı
Günay xanımın boynundakı çapıq sadəcə əməliyyatın nəticəsi deyil. Bu, saxta “həkimlərin” cəmiyyətə vurduğu zərərin, hüquqi və institusional boşluqların açıq göstəricisidir.
Əgər bu cür hallara dərhal ciddi hüquqi və institusional reaksiya göstərilməsə, sabah daha çox insan eyni taleyi yaşaya bilər. Vətəndaşların sağlamlığı və estetik hüquqları sistem tərəfindən qorunmadığı müddətcə, saxta “plastik cərrah”lar öz fəaliyyətlərini davam etdirəcək, yeni qurbanlar isə qaçılmaz olacaq.
