Piylənmə hazırda dünyada ən geniş yayılmış xəstəliklərdən biridir və yetkin əhalinin 43-45 faizi artıq çəkili olduğundan, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı bunu qlobal qeyri-yoluxucu epidemiya adlandırıb.
Onlar bu nəticəni artıq çəkinin özünə deyil, onun ciddi nəticələrinə aid edirlər, çünki piylənmə diabetin inkişafına, insan bədəninin bütün endokrin sisteminin pozulmasına, ürək-damar xəstəliklərinə, osteoartritə və hətta xərçəngə səbəb olur.
Tədqiqatçıların fikrincə, bu gün artıq çəkili və ya piylənmənin inkişafının əsas problemi əsasən əlavə şəkər, duz və sağlam olmayan yağlarla zəngin yüksək kalorili qidaların mövcudluğundan, eləcə də fiziki hərəkətsizliyin artmasından – oturaq həyat tərzinin yaratdığı fiziki aktivliyin olmamasından və əzələ gərginliyinin azalmasından qaynaqlanır.ƏtraflıAd – 00:14
Piylənmədən əziyyət çəkən yetkinlər bədən kütlə indeksi (BKİ) 25-dən yuxarı olanlar kimi müəyyən edilir. BKİ kiloqramla çəki ilə metrlə boy nisbəti kimi hesablanır. ÜST-ün tədqiqatı dünyanın 199 ölkəsindən göstəriciləri qiymətləndirib.
Piylənmədən ən çox zərər çəkilən yer
Ən çox artıq çəkili insan Amerika Samoasında yaşayır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının son məlumatlarına görə, orada əhalinin təxminən 91 faizi piylənmədən əziyyət çəkir.
Tonqa polineziya krallığında bədən kütlə indeksi 25 və ya daha yüksək olan vətəndaşların nisbəti ikinci yerdədir (əhalinin 91 faizi), Tokelauda isə üçüncü ən yüksək nisbət var (90 faiz).
Artıq çəkili insanların faizinin ən yüksək olduğu əsas dövlətlərin ilk onluğuna Kuk adaları (90 faiz), Nauru (89 faiz), Niue (88 faiz), Samoa (87 faiz), Tuvalu (86 faiz), Çili (80 faiz) və Küveyt (77 faiz) daxildir.
Artıq çəkili insanların üstünlük təşkil etdiyi ölkələrin siyahısında Qətər (76 faiz), Meksika (74 faiz), Misir (73 faiz), Səudiyyə Ərəbistanı (72 faiz), ABŞ (71 faiz), Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (70 faiz) və Yeni Zelandiya (68 faiz) da yer alır.
Azərbaycan və MDB-dəki vəziyyət
Özbəkistan Müstəqil Dövlətlər Birliyi ölkələri arasında piylənmənin ən yüksək səviyyəsinə malikdir və əhalinin 64 faizi artıq çəkili hesab olunur.
MDB dövlətləri arasında Azərbaycan ikinci yerdədir (63 faiz), Tacikistan isə vətəndaşlarının təxminən 58 faizi piylənmədən əziyyət çəkir və üçüncü yerdədir.
Onlardan sonra Qazaxıstan (56 faiz), Rusiya (56 faiz), Ermənistan (56 faiz) və Qırğızıstan (56 faiz) gəlir. Bu o deməkdir ki, bu ölkələrdə 18 yaşdan yuxarı demək olar ki, hər ikinci yetkin artıq çəkili və ya piylənmədən əziyyət çəkir.
ÜST-ün son məlumatlarına görə, MDB məkanında artıq çəki nisbəti ən aşağı olan Belarusda – ölkənin ümumi əhalisinin 55 faizi – yaşayır.
Bədən kütlə indeksi aşağı olan ölkələr
Bu araşdırma göstərir ki, artıq çəkili insanların ən aşağı nisbəti Afrika ölkələrində cəmləşib. Efiopiyalılar ən aşağı piylənmə nisbətindən əziyyət çəkirlər, cəmi 11 faiz.
Artıq çəkili əhalisi olan digər ölkələrə Eritreya (14 faiz), Burundi (17 faiz), Şərqi Timor (17 faiz), Madaqaskar (18 faiz), Niger (19 faiz), Vyetnam (20 faiz), Ruanda (22 faiz), Çad (23 faiz), Konqo Demokratik Respublikası (23 faiz), Burkina-Faso (24 faiz) və Yaponiya (24 faiz) daxildir.
