İnsanların təqvim yaşı eyni olsa da, orqanizmlərinin bioloji yaşı fərqli ola bilər. Yaşlanma təbii prosesdir, lakin gündəlik həyat tərzi bu prosesin sağlamlıq baxımından necə getməsinə ciddi təsir göstərə bilər. Yuxusuzluq, hərəkətsizlik, siqaret, düzgün olmayan qidalanma və xroniki stress kimi amillər illər ərzində orqanizmə mənfi təsir göstərə bilər.
Bu barədə “Egeszseg Kalauz” nəşri yazıb.
Bədəninizi vaxtından əvvəl qocaldan vərdişlər aşağıdakılardır:
1. Xroniki yuxusuzluq
Mütəmadi olaraq kifayət qədər yatmamaq orqanizmin bərpa proseslərinə mənfi təsir göstərə bilər. Yuxu çatışmazlığı yüksək qan təzyiqi, ürək-damar xəstəlikləri və 2-ci tip diabet də daxil olmaqla bir sıra sağlamlıq problemləri ilə əlaqələndirilir. Böyüklər üçün ümumiyyətlə gecə 7-9 saat yuxu tövsiyə olunur.
2. Hərəkətsiz həyat tərzi
Saatlarla oturmaq, az gəzmək və fiziki fəaliyyətin olmaması əzələ və ümumi fiziki funksiyanın zəifləməsinə səbəb ola bilər. Müntəzəm hərəkət isə ürək-damar sağlamlığından sümük və əzələ sisteminə qədər bir çox sahəyə fayda verir.
Gündəlik gəzinti, pilləkənlərdən istifadə və güc məşqlərinin həyat tərzinə daxil edilməsi sağlam yaşlanmaya kömək edə bilər.
3. Günəş şüalarından qorunmamaq
Ultrabənövşəyi şüaların uzunmüddətli təsiri dərinin vaxtından əvvəl qocalmasının əsas səbəblərindən biridir. Günəş şüaları dərinin strukturuna zərər verərək qırışların və piqment ləkələrinin daha erkən yaranmasına səbəb ola bilər.
Bu səbəbdən günəşli havalarda qoruyucu vasitələrdən və uyğun geyimdən istifadə etmək tövsiyə olunur.
4. Siqaret çəkmək
Siqaret yalnız ağciyərlərə deyil, demək olar ki, bütün orqanizmə mənfi təsir göstərir. Tütün istifadəsi damarların zədələnməsi, ürək-damar xəstəlikləri və xərçəng də daxil olmaqla bir sıra ciddi xəstəliklərin riskini artırır.
Siqaret dərinin qocalmasına da təsir edir və qırışların daha erkən yaranması ilə əlaqələndirilir.
5. Düzgün olmayan qidalanma
Vaxtından əvvəl qocalmaya təsir edən amillərdən biri də uzun illər davam edən qeyri-sağlam qidalanmadır. Həddindən artıq şəkər, duz, yüksək dərəcədə emal olunmuş qidalar və balanssız rasion piylənmə, yüksək təzyiq və metabolik problemlərin yaranma riskini artıra bilər.
Əksinə, tərəvəz, meyvə, paxlalılar, tam taxıllar və keyfiyyətli zülal mənbələri ilə zəngin qidalanma sağlam yaşlanmanı dəstəkləyir.
6. Həddindən artıq spirtli içki
Alkoqoldan həddindən artıq istifadə qaraciyər, ürək-damar sistemi və beyin də daxil olmaqla müxtəlif orqanlara zərər verə bilər. Bundan əlavə, spirt yuxunun keyfiyyətini də poza bilər.
Uzunmüddətli və ağır alkoqol istifadəsinin sağlamlıq və ömür uzunluğuna mənfi təsirləri ilə bağlı kifayət qədər dəlil mövcuddur.
7. Xroniki stress və tənhalıq
Daimi stress orqanizmi uzun müddət “gərginlik” vəziyyətində saxlaya bilər. Xroniki stress yuxuya, qan təzyiqinə, maddələr mübadiləsinə və immun sisteminə təsir göstərə bilər.
Sosial təcrid və uzunmüddətli tənhalıq da ürək xəstəlikləri, depressiya, koqnitiv zəifləmə və digər sağlamlıq problemləri ilə əlaqələndirilir.
Mütəxəssislərin fikrincə, sağlam yaşlanmanın əsas şərtləri mürəkkəb deyil: kifayət qədər yuxu, müntəzəm fiziki aktivlik, balanslı qidalanma, siqaretdən uzaq durmaq, alkoqolu məhdudlaşdırmaq, stressi idarə etmək və sosial əlaqələri qorumaq.
Yaşlanmanın qarşısını tam almaq mümkün deyil. Lakin gündəlik vərdişlərə vaxtında düzəliş etməklə orqanizmin sağlamlığını və həyat keyfiyyətini uzun illər qorumaq mümkündür.
