ABŞ İranın limanlarına və dəniz daşımalarına tətbiq etdiyi blokadanı müddətsiz davam etdirə biləcəyini açıqlayıb.
ABŞ müdafiə naziri Pit Heqset donanmanın bölgədəki gəmilərini növbəli şəkildə dəyişdirərək blokadanı istənilən qədər saxlamaq imkanına malik olduğunu bildirib.
Heqsetin sözlərinə görə, ABŞ hərbi gəmilərini mütəmadi olaraq yeniləməklə İran ətrafındakı dəniz mövcudluğunu qoruyacaq. Bu açıqlama blokadanın konkret bitmə tarixinin olmadığını göstərir. Vaşinqton indiyədək blokadanın İran və Oman arasında Hörmüz boğazında kommersiya gəmiçiliyinin bərpasına dair razılaşma əldə ediləndən sonra aradan qaldırılacağını bəyan edib.
Lakin Tehran boğazın açılması üçün öz şərtlərini irəli sürüb. İran iqtisadi sanksiyaların ləğvini və xarici ölkələrdə dondurulmuş aktivlərinin azad edilməsini tələb edib. Tərəflər arasında atəşkəs danışıqlarının nəticəsiz qalması blokadanın yaxın zamanda aradan qaldırılması ehtimalını zəiflədib.
ABŞ maliyyə təzyiqini də artırmağa hazırlaşır. Maliyyə naziri Skott Bessent gələn həftə İranın iqtisadi təcridini daha da dərinləşdirəcək yeni tədbirlərin açıqlanacağını deyib. Dəniz blokadası İranın əsas xarici valyuta mənbələrindən birini məhdudlaşdırıb və müharibə zamanı enerji infrastrukturuna vurulan zərərin təsirini ağırlaşdırıb.
Hörmüz boğazında vəziyyət də gərgin olaraq qalır. Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri dövlətə məxsus neft şirkətinin iki gəmisinin boğazdan keçərkən İran tərəfindən hücuma məruz qaldığını bildirib. Tehran isə su yolunun öz nəzarətində olduğunu və şərtləri qəbul edilmədən gəmiçiliyin əvvəlki səviyyədə bərpa olunmayacağını açıqlayıb.
Müharibədən əvvəl Hörmüz boğazından gündə 130-140 gəmi keçdiyi halda, son göstərici səkkizədək azalıb. Dünya neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz daşımalarının təxminən beşdəbirinin bu marşrutdan keçməsi böhranı qlobal iqtisadiyyat üçün təhlükəli edib.
Beynəlxalq Enerji Agentliyi 2026-cı ildə qlobal neft təklifinin gündəlik 4,3 milyon barel, yəni təxminən dörd faiz azalacağını proqnozlaşdırıb. Yanacaq qiymətlərinin yüksəlməsi ABŞ Prezidenti Donald Trampa ölkə daxilində siyasi təzyiqi də artırıb.
Mövcud vəziyyət göstərir ki, blokadanın müddəti hərbi imkanlardan çox siyasi razılaşmadan asılıdır. İran şərtlərindən geri çəkilməsə, ABŞ isə sanksiyaların yumşaldılmasına razılıq verməsə, dəniz blokadası aylarla, hətta qeyri-müəyyən müddətədək davam edə bilər.
