Rəqəmsal cihazlardan uzun müddət istifadə təkcə zehni yorğunluğa səbəb olmur. Mütəxəssislər bildirirlər ki, smartfon və digər elektron cihazların həddindən artıq istifadəsi görmə qabiliyyətindən tutmuş onurğa sağlamlığına, əzələ gücünə və motor bacarıqlarına qədər bir çox sahəyə mənfi təsir göstərə bilər.
Araşdırmalara görə, ekran qarşısında uzun saatlar keçirmək zamanla bədəndə fiziki dəyişikliklər yarada bilər. Bunlara boyun və bel ağrıları, duruş pozğunluğu, əzələ zəifliyi, görmə problemləri, dəridə dəyişikliklər və əl hərəkətlərinin zəifləməsi daxildir. Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, bu problemlərin bir hissəsi gələcəkdə daha ciddi sağlamlıq fəsadlarına səbəb ola bilər.
Açıq havada olmaq yaxıngörməni azalda bilər
Son illər yaxıngörmə (miyopiya) halları bütün dünyada sürətlə artır. ABŞ-ın Ohayo Dövlət Universitetinin optometriya professoru Donald Mutti bildirib ki, uzunmüddətli araşdırmalar zamanı telefon və digər yaxın məsafədən baxılan ekranların miyopiyanın əsas səbəbi olmadığı müəyyən edilib.
Lakin tədqiqat başqa vacib nəticə ortaya çıxarıb. Açıq havada daha çox vaxt keçirmək gözlərin sağlam inkişafına müsbət təsir göstərir. Günəş işığı tor qişada dopamin ifrazını artırır və bu da gözün inkişaf prosesinə müsbət təsir edə bilər.
Professorun sözlərinə görə, müasir texnologiyalar insanların günün böyük hissəsini qapalı məkanlarda keçirməsinə səbəb olur. Bu baxımdan cihazlardan istifadə dolayı yolla görmə problemlərinin artmasına təsir göstərə bilər.
“Texnologiya boynu” nədir?
Telefon istifadə edən insanların əksəriyyəti ekrana baxmaq üçün başını irəli əyir. Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, bu vəziyyətdə boyuna düşən yük 27 kiloqrama qədər arta bilər.
Uzun müddət davam edən bu vəziyyət onurğa disklərinin zədələnməsinə, boyun və kürək əzələlərinin zəifləməsinə, oynaqlarda problemlərə və hətta ağciyərlərin fəaliyyətinin zəifləməsinə səbəb ola bilər. Bu problem artıq “texnologiya boynu” adı ilə tanınır.
Həkimlər ekranın göz səviyyəsində yerləşdirilməsini və telefona mümkün qədər aşağıdan baxmamağı tövsiyə edirlər. Telefon və ya monitor ideal olaraq üzdən təxminən bir qol məsafəsində olmalıdır. Mütəxəssislər həmçinin ekran qarşısında işləyən insanlara mütəmadi fasilələr verməyi məsləhət görürlər.
Boyunda qırışlar yarana bilərmi?
Dermatoloq Castin Hekstall bildirir ki, boynun daim əyilmiş vəziyyətdə qalması nəzəri baxımdan qırışların yaranmasına səbəb ola bilər. Lakin bunu təsdiqləyən kifayət qədər elmi araşdırma hələ mövcud deyil.
Mütəxəssis yalnız “texnologiya boynu” üçün reklam edilən xüsusi kosmetik məhsullara inanmağın düzgün olmadığını vurğulayır.
Smart saatlardan istifadə dəriyə təsir edə bilər
Həkimlərin sözlərinə görə, smart saatın uzun müddət çıxarılmadan istifadə olunması dəridə göbələk, qıcıqlanma və hətta ekzema riskini artıra bilər.
Saatın altında qalan isti və nəm mühit mikroorqanizmlərin çoxalması üçün əlverişli şərait yaradır. Bundan başqa, saatlarda istifadə olunan nikel, rezin, lateks və digər materiallar bəzi insanlarda allergik reaksiyalara səbəb ola bilər.
Mütəxəssislər smart saatı vaxtaşırı çıxarmağı, dərini təmiz saxlamağı və ehtiyac olduqda qoruyucu kremdən istifadə etməyi tövsiyə edirlər.
Əl sıxma gücünün azalması narahatlıq yaradır
Son araşdırmalar göstərir ki, əl sıxma gücü insanın ümumi sağlamlığının mühüm göstəricilərindən biridir. Hətta bəzi tədqiqatlarda bu göstəricinin erkən ölüm riskini qan təzyiqindən daha yaxşı proqnozlaşdıra bildiyi qeyd olunur.
Almaniyanın Lausitz Tibb Universitetinin professoru Yohannes Beller hesab edir ki, gənclər arasında əl gücünün zəifləməsi oturaq həyat tərzi və kompüter qarşısında uzun müddət işləmə ilə əlaqəli ola bilər.
Mütəxəssislər əzələ gücünü qorumaq üçün müntəzəm idman etməyi və fiziki aktivliyi artırmağı tövsiyə edirlər.
Motor bacarıqları da zəifləyə bilər
Regensburq Universitetinin inkişaf psixologiyası professoru Sebastian Suqqate bildirir ki, texnologiya insanları ekranda toxunma və sürüşdürmə kimi hərəkətlərdə daha çevik etsə də, ümumi motor bacarıqlarının inkişafına mənfi təsir göstərə bilər.
Xüsusilə uşaqlar arasında ekran qarşısında keçirilən vaxtın artması əl bacarıqlarının zəifləməsi ilə əlaqələndirilir. Bu isə gələcəkdə onların idrak və təhsil göstəricilərinə də təsir edə bilər.
Mütəxəssislər ekranlardan tamamilə imtina etməyi deyil, gündəlik həyata daha çox fiziki fəaliyyət və əl bacarığı tələb edən məşğələlər daxil etməyi məsləhət görürlər. Yemək hazırlamaq, rəsm çəkmək, əl işləri ilə məşğul olmaq, musiqi alətində ifa etmək və ya əllə yazı yazmaq həm uşaqlar, həm də böyüklər üçün faydalı hesab olunur.
Alimlər vurğulayırlar ki, bu dəyişikliklər hər bir fərddə böyük görünməsə də, uzun illər ərzində cəmiyyət miqyasında ciddi nəticələrə səbəb ola bilər. Buna görə də texnologiyadan istifadə ilə fiziki aktivlik arasında balansın qorunması sağlam həyat tərzi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.
