İnsanlar yaşlandıqca sosial çevrələrini daralda və yalnız ən yaxın münasibətlərini qoruyub saxlamağa üstünlük verə bilərlər. Bunun səbəbi emosional yorğunluq, gündəlik məsuliyyətlər və vaxtlarını daha çox dəyər verdikləri insanlara ayırmaq istəyi ola bilər.
Psixoloqlar yaşlı insanların dostlarının sayının azalmasını həmişə ünsiyyət problemi kimi qiymətləndirmirlər.
60 yaşına çatdıqda bəzi insanların cəmi bir neçə yaxın dostunun qalması təbii haldır. İllər ərzində ailə üzvlərinə qayğı göstərmək, başqalarına dəstək olmaq və çoxsaylı məsuliyyətləri yerinə yetirmək insanı emosional cəhətdən yora bilər. Belə hallarda insanlar enerjilərini daha az, lakin daha yaxın münasibətlərə sərf etməyə çalışırlar.
Çoxsaylı tanışlıqlar və davamlı ünsiyyət də yorucu ola bilər. Bəzi insanlar tək qalmaqla dincəlir, daxili tarazlıqlarını bərpa edirlər. Bununla belə, sosial çevrənin kiçilməsi yalnız insanın xarakterindən deyil, həyat şəraitindən də asılıdır.
Xüsusilə xəstə yaxınlarına qulluq edən insanlar üçün dostluqları qorumaq çətinləşə bilər. Dərmanların verilməsi, həkim qəbuluna getmək və ailə problemlərinin həlli vaxtın böyük hissəsini tutur. Yığılan yorğunluq səbəbindən dostla qısa söhbət etmək, hətta mesaj yazmaq belə əlavə səy tələb edə bilər.
Araşdırma nə göstərib?
Tədqiqatda yaxınlarına və ya demensiyadan əziyyət çəkən insanlara qulluq edən, orta yaşı təxminən 61 olan 223 nəfər iştirak edib. Alimlər iştirakçıların yaxın dostlarının sayı və onlarla ünsiyyət tezliyi ilə qayğı yükü və tənhalıq hissi arasındakı əlaqəni araşdırıblar.
Nəticələr göstərib ki, daha çox yaxın dostu olan insanların tənhalıq yaşamaq ehtimalı daha aşağıdır. Dostlarla müntəzəm ünsiyyət də, xüsusilə üzərinə böyük qayğı yükü düşən insanlarda, tənhalığın daha az hiss olunması ilə əlaqələndirilib.
Bununla belə, az dostunun olması hər kəsin tənhalıq yaşadığı və ya emosional çətinliklərlə üzləşdiyi demək deyil. Sosial əlaqələri qiymətləndirərkən insanın həyat şəraitini, gündəlik məsuliyyətlərini və emosional vəziyyətini də nəzərə almaq vacibdir.
Digər araşdırmalar da göstərir ki, yaşlılıqda dostluğun keyfiyyəti münasibətlərdəki emosional yaxınlıq və qarşılıqlı anlaşma ilə bağlıdır. Səmimi münasibətlərdə insanlar bir-birinə göstərdikləri diqqət və dəstəyi daim hesablamadan da məmnunluq duya bilərlər.
Bununla yanaşı, dostluqda qarşılıqlı dəstək vacibdir. Lakin bu, hər iki tərəfin hər zaman eyni miqdarda qayğı göstərməli olduğu anlamına gəlmir. Bəzən tərəflərdən birinin daha çox dəstəyə ehtiyacı olur.
