Yaş artdıqca yaddaş və digər idrak funksiyalarını qorumaq daha da əhəmiyyətli olur. Yeni araşdırma isə gündəlik qida rasionuna asanlıqla əlavə edilə bilən qoz-fındığın beyin sağlamlığı ilə əlaqəli ola biləcəyini göstərir.
“Food & Function” jurnalında dərc olunan tədqiqatda orta yaşı 61 olan 1771 nəfərin uzunmüddətli müşahidəsi zamanı əldə edilən məlumatlar təhlil edilib. İştirakçılar qidalanmaları ilə bağlı ətraflı anketlər doldurub, həmçinin yaddaş, informasiya emalının sürəti və məntiqi düşünmə qabiliyyətini qiymətləndirən testlərdən keçiblər.
Tədqiqatçılar xüsusilə insult keçirmiş iştirakçıların göstəricilərinə də diqqət yetiriblər. Nəticələr göstərib ki, insult tarixçəsi olmayan və müntəzəm olaraq qoz-fındıq qəbul edən şəxslər yaddaş və ümumi zehni qabiliyyət testlərində daha yaxşı nəticələr göstəriblər.
Bu əlaqə iştirakçıların yaşı, təhsil səviyyəsi, fiziki aktivliyi və sağlamlığa mənfi təsir göstərə bilən vərdişlər nəzərə alındıqdan sonra da müşahidə olunub.
Maraqlıdır ki, qoz-fındıq istehlakının mümkün müsbət təsiri xüsusilə qeyri-sağlam qidalanan və fiziki cəhətdən az hərəkət edən insanlarda daha nəzərəçarpan olub. Ən fiziki aktiv iştirakçılar arasında isə qoz-fındıq qəbulu daha böyük ümumi beyin həcmi ilə əlaqələndirilib.
Araşdırmanın müəllifləri Barbara Cardoso və Sasan Amanat bildirirlər ki, qoz-fındığın ürək-damar sistemi və maddələr mübadiləsi üçün faydaları ilə bağlı kifayət qədər məlumat olsa da, onun beyin funksiyalarına təsiri barədə əvvəlki araşdırmaların nəticələri tam yekdil olmayıb.
Tədqiqatda diqqət çəkən başqa məqam isə istehlak miqdarıdır. İştirakçılar arasında gündəlik orta qoz-fındıq qəbulu cəmi 1,3 qram olub. Respondentlərin 2 faizindən az hissəsi gündəlik 20 qramlıq tövsiyə olunan miqdara çatıb.
İnsult keçirmiş iştirakçılar arasında isə qoz-fındıq istehlakı damar endotel böyümə faktorunun (VEGF) daha yüksək səviyyəsi ilə əlaqələndirilib. Bu zülal yeni qan damarlarının yaranmasında rol oynayır və damarların bərpası prosesinə töhfə verə bilər.
Bununla belə, tədqiqat qoz-fındıq yeməyin demensiya və ya Alzheimer xəstəliyinin qarşısını qəti şəkildə aldığını sübut etmir. Nəticələr əsasən qoz-fındıq istehlakı ilə daha yaxşı idrak göstəriciləri arasında əlaqənin olduğunu göstərir.
Mütəxəssislər beyin sağlamlığının qorunmasında yalnız bir qidaya deyil, ümumi qidalanma, fiziki aktivlik, yuxu və digər həyat tərzi amillərinə birlikdə diqqət yetirməyin vacib olduğunu vurğulayırlar.
