SÖZÜN İŞIĞI, İNSANIN ÜRƏYİ

Bəzən insanın gördüyü iş onun haqqında danışır, bəzən isə insanın ürəyi gördüyü işə danışmaq imkanı verir.
Jurnalistika elə bir peşədir ki, burada insan hər gün sözlə üz-üzə qalır. Söz onun çörəyidir, nəfəsidir, silahıdır, bəzən də vicdanıdır. Jurnalist sözün arxasında dayanmağı bacarmalıdır. Çünki qəzet səhifəsində, saytda, efirdə görünən bir cümlənin o biri tərəfində çox vaxt bir insanın taleyi dayanır. Bir ailənin ümidi, bir ananın göz yaşı, bir uşağın arzusu, bir qocanın duası, bir əsgərin xatirəsi, bir kəndin dərdi, bir şəhərin sevinci…
RİA saytının rəhbəri Raziyə İmranqızının jurnalistlik fəaliyyətinə də bu prizmadan baxanda qarşımızda yalnız informasiya istehsal edən bir media adamının deyil, sözə insan nəfəsi qatmağa çalışan bir ziyalı qadının obrazı canlanır.
Çünki jurnalist olmaq sadəcə xəbər yazmaq deyil.
Xəbər yazmaq asandır, əgər məqsəd yalnız xəbəri çatdırmaqdır. Amma insanın dərdinə toxunaraq, onun səsini eşidərək, onun susduğu yerdə bir cümlə ilə danışa bilmək – bax, bunun adı başqa şeydir. Bunun adı məsuliyyətdir. Bunun adı vicdandır. Bunun adı insanın insana borcudur.
Raziyə İmranqızı haqqında düşünəndə mənə elə gəlir ki, onun jurnalistlik fəaliyyətini yalnız yazılan yazıların, yayımlanan xəbərlərin, keçirilən görüşlərin sayı ilə ölçmək doğru olmaz. Jurnalistliyin görünməyən bir tərəfi də var: insanların yaddaşında qalmaq.
İnsan bəzən yazdığı məqaləni unudur, amma bir insan üçün etdiyi yaxşılığı unutmur.
Bəlkə də jurnalistikanın ən gözəl tərəfi budur: sözün arxasınca insanı görmək.
Çünki xəbər gəlir və gedir. Başlıq dəyişir. Səhifə yenilənir. Dünənin xəbəri bu gün arxivə çevrilir. Amma bir insanın ürəyinə toxunan söz yaddaşda qalır.
Raziyə İmranqızının jurnalist obrazında diqqəti cəlb edən də məhz bu insani tərəfdir. Onun üçün jurnalistlik yalnız hadisələri işıqlandırmaq deyil, həm də cəmiyyətin müxtəlif təbəqələri arasında görün.

SÖZÜN İŞIĞINDA YAŞAYAN QADIN
Bəzi insanlar gördükləri işlə tanınırlar, bəziləri isə toxunduqları ürəklərlə. Raziyə İmranqızı hər iki yolun yolçusudur.
Jurnalistikanın özünəməxsus bir taleyi var: jurnalist başqalarının həyatını yazır, amma çox vaxt öz həyatının ən vacib səhifələrini yazmağa macal tapmır. O, başqasının sevincini xəbər edir, başqasının dərdinə söz verir, başqasının səsini uzaqlara aparır. Öz səsi isə çox vaxt yazdıqlarının arasında itib-batır.
Bəlkə də jurnalistin taleyində ən böyük paradoks budur: hamı haqqında yazır, amma onun haqqında yazmağa gələndə sözlər bir qədər tərəddüd edir.
Raziyə İmranqızı haqqında danışmaq da elə bu tərəddüdlə başlayır. Çünki onun fəaliyyətini yalnız jurnalistlik çərçivəsinə sığdırmaq mümkün deyil. Burada qələm də var, söz də, insan da, mərhəmət də. Və bütün bunların üstündən keçən, onları bir-birinə bağlayan görünməz bir xətt var: insana münasibət.
RİA saytının rəhbəri kimi onun media fəaliyyətinə nəzər salanda ilk görünən jurnalist obrazıdır. Amma bir qədər diqqətlə baxanda bu obrazın arxasında başqa bir sima da görünür — insanların sevincinə sevinən, dərdinə biganə qalmayan, xeyirxahlığı həyatın sadə

SÖZƏ ÇEVRİLƏN ÖMÜR, YAXŞILIĞA DÖNƏN YOL

Bir jurnalistin portretinə sözlə, ürəklə və insanlıqla baxış

Hər insanın həyatında görünən bir yol var, bir də görünməyən.
Görünən yol addımlardan, illərdən, vəzifələrdən, görüşlərdən, yazılan yazılardan, çəkilən şəkillərdən keçir. Görünməyən yol isə insanın ürəyindən keçir. Orada heç bir tarix yazılmır, heç bir təqvim vərəqi çevrilmir. Orada insanın kimə əl tutduğu, kimin dərdinə şərik olduğu, kimin ümidini artırdığı, kimin səsini eşitdiyi yaşayır.
İnsanın əsl portreti də elə həmin görünməyən yolda yaranır.
Raziyə İmranqızının jurnalistlik fəaliyyətinə nəzər salanda, RİA saytının rəhbəri kimi gördüyü işlərin arxasında məhz belə bir yolun izlərini görmək mümkündür. Bu yolun bir tərəfində söz dayanır, o biri tərəfində insan. Bir tərəfdə jurnalistikanın məsuliyyəti, digər tərəfdə mərhəmətin səsi var.
Və bu iki yol bir yerdə kəsişəndə jurnalistlik yalnız peşə olmaqdan çıxır, mənəvi missiyaya çevrilir.
Çünki jurnalistika, əslində, insan haqqında yazmaq sənətidir.
Hətta siyasətdən yazanda da insan haqqında yazırsan.
İqtisadiyyatdan yazanda da.
Mədəniyyətdən, təhsildən, səhiyyədən, sosial problemlərdən, gündəlik həyatdan yazanda da…
Sözün son dayanacağı yenə insandır.
Jurnalist bunu nə qədər dərindən dərk edirsə, onun qələmi də bir o qədər məsuliyyətli olur.
Raziyə İmranqızının jurnalist obrazını dəyərləndirərkən diqqəti çəkən cəhətlərdən biri də məhz sözə bu məsuliyyət hissi ilə yanaşmaqdır. Çünki söz onun üçün sadəcə informasiya daşıyıcısı deyil. Söz həm də insanın səsidir.
Səsi eşidilməyən insanın səsi.
Kənarda qalanın səsi.
Dərdini deməyə çətinlik çəkənin səsi.
Sevincini bölüşmək istəyənin səsi.
Və bəzən bütün bunların arasında susan böyük bir cəmiyyətin səsi.

QƏLƏMİN DƏ ÜRƏYİ OLUR

Jurnalistin qələmi çox qəribə alətdir.
Adi qələm kağız üzərində iz qoyur.
Jurnalistin qələmi isə yaddaşda.
Bir yazı yazılır, qəzet çıxır, jurnal çap olunur, sayt yenilənir, xəbər oxunur, gün keçir…
Amma bəzi cümlələr adamın içində qalır.
Çünki sözün də taleyi var.
Elə söz var ki, doğulmamış ölür.
Elə söz var ki, illərlə yaşayır.
Elə söz var ki, bir insanın həyatını dəyişir.
Elə söz də var ki, bütöv bir nəslin yaddaşına çevrilir.
Jurnalistin ən böyük məsuliyyəti də budur: yazdığı sözün sabah necə yaşayacağını düşünmək.
RİA saytının rəhbəri kimi Raziyə İmranqızının fəaliyyəti haqqında düşünəndə jurnalistikanın bu məsuliyyət tərəfi xüsusi məna qazanır. Media rəhbəri olmaq yalnız materialların hazırlanmasına, xəbərlərin yayımlanmasına, iş prosesinin təşkilinə nəzarət etmək deyil.
Media rəhbəri həm də bir məktəbdir.
İnsanlara münasibət məktəbi.
Sözə münasibət məktəbi.
Ədalətə münasibət məktəbi.
Həqiqətə münasibət məktəbi.
Çünki bir redaksiyanın ruhu onun səhifələrində olduğu qədər, orada çalışan insanların bir-birinə münasibətində də görünür.
Redaksiyada insan varsa, media canlıdır.
Redaksiyada yalnız mexanizm varsa, media mexaniki olur.
Bu fərq bəzən bir cümlədə görünür.
Bəzən bir başlıqda.
Bəzən isə heç görünmür — yalnız hiss olunur.

İNSANI GÖRMƏK

Biz çox vaxt baxırıq, amma görmürük.
Səs eşidirik, amma dinləmirik.
Yanımızdan insanlar keçir, amma onların hansı yükü daşıdığını bilmirik.
Jurnalist isə görməyi bacarmalıdır.
Hamının baxdığı yerdə başqa bir detalı görmək.
Hamının eşitdiyi yerdə başqa bir səsi duymaq.
Hamının adi hesab etdiyi hadisədə qeyri-adini tapmaq.
Bunun üçün yalnız peşə biliyi kifayət etmir.
Bunun üçün ürək lazımdır.
İnsan tanımaq lazımdır.
İnsan sevmək lazımdır.
İnsanın dərdini özündən uzaq bilməmək lazımdır.
Raziyə İmranqızının jurnalist fəaliyyətinə məhz bu baxış bucağından yanaşanda onun media fəaliyyətinin arxasında yalnız informasiya deyil, insan amilinin də dayandığını görürük.
Çünki jurnalist xəbərin dalınca gedəndə bir müddət sonra xəbərlər bir-birinə oxşamağa başlayır.
Amma insan heç vaxt insana tam bənzəmir.
Hər insan ayrıca bir kitabdır.
Birinin kitabı sevincdən yazılıb.
Birinin kitabı ağrıdan.
Birinin kitabında müharibə var.
Birinin kitabında ayrılıq.
Birinin kitabında ümid.
Birinin kitabında isə hələ yazılmamış sabahlar…
Jurnalistin işi bu kitabların heç olmasa bir neçə səhifəsini oxucuya çatdırmaqdır.

XEYİRXAHLIQ — SƏSSİZ BİR DİL

Xeyirxahlıq haqqında çox danışılır.
Amma xeyirxahlığın özünün səsi yoxdur.
O, səssizdir.
Bir qapının astaca açılmasıdır.
Bir ehtiyacı olanın əlindən tutulmasıdır.
Bir insanın dərdinə “mənim nə işim var?” deməməkdir.
Bəzən bir kəlmədir:
“Yanındayam.”
Bu iki söz bəzən uzun-uzadı nəsihətlərdən daha qiymətli olur.
Çünki insanın ən ağır anında ona verilən ən böyük yardım bəzən maddi deyil, mənəvi olur.
Sən tək deyilsən.
Səni görürəm.
Səni eşidirəm.
Sənin dərdin mənim üçün də önəmlidir.
Xeyirxahlığın ən böyük formalarından biri də budur.
Raziyə İmranqızı haqqında danışarkən onun xeyirxah insan obrazının xüsusi vurğulanması bu səbəbdən təsadüfi deyil. Çünki onun jurnalistlik fəaliyyətində insan amili ilə yanaşı, insanlara faydalı olmaq duyğusu da mühüm yer tutur.
Bəzən jurnalistin yazdığı yazı bir insana kömək edir.
Bəzən bir problemin ictimailəşdirilməsi hansısa qapının açılmasına səbəb olur.
Bəzən bir insanın səsinin mediada eşidilməsi onun ümidsizliyini azaldır.
Deməli, jurnalistikanın da xeyirxahlıq tərəfi var.
Əgər qələm insan üçün işləyirsə, o qələm yaxşılıq edir.

YAXŞILIĞIN REKLAMI OLMAZ

Yaxşılıq qəribə şeydir.
Onu nə qədər çox danışsan, bir o qədər kiçildirsən.
Əsl yaxşılıq səs-küy sevmir.
O, özünü göstərmək üçün işıq axtarmır.
Yaxşılıq bəzən qaranlıqda edilir.
Heç kim görmür.
Heç kim alqışlamır.
Heç kim “afərin” demir.
Amma həmin yaxşılıq bir insanın həyatında işıq olur.
Mənə elə gəlir ki, insanın mənəvi böyüklüyünün ən doğru göstəricilərindən biri də heç kim görməyəndə necə insan olmasıdır.
Hamının qarşısında yaxşı olmaq asandır.
Çətin olan tək qalanda yaxşı qalmaqdır.
Çətin olan sənə heç nə qazandırmayacaq bir yaxşılığı etməkdir.
Çətin olan minnət gözləmədən əl uzatmaqdır.
Çətin olan bir insanın sevincini öz sevincin qədər, dərdini öz dərdin qədər ciddi qəbul etməkdir.
Xeyirxahlıq məhz bu nöqtədə başlayır.

QADIN VƏ QƏLƏM

Jurnalistika həmişə asan yol olmayıb.
Xüsusilə qadın üçün.
Qadın jurnalist olmaq yalnız peşəkar olmaq deyil, həyatın müxtəlif tərəfləri arasında özünə yol açmaqdır.
Bir tərəfdə ailə.
Bir tərəfdə iş.
Bir tərəfdə cəmiyyətin gözləntiləri.
O biri tərəfdə insanın öz arzuları.
Və bütün bunların ortasında qələm.
Qadın jurnalistin qələmi bəzən daha həssas olur. Çünki o, həyatın xırda detallarını da görür.
Bir ananın baxışını.
Bir uşağın qorxusunu.
Bir yaşlının sükutunu.
Bir qadının gizlətdiyi göz yaşını.
Bəlkə də elə buna görə qadın jurnalistlərin yazılarında həyatın görünməyən tərəflərinə daha çox rast gəlirik.
Raziyə İmranqızının jurnalist və media rəhbəri kimi fəaliyyətinə baxanda onun qadın duyarlılığı ilə peşəkar prinsipiallığın bir arada dayanması xüsusi bir məna kəsb edir.
Çünki mərhəmət zəiflik deyil.
Əksinə.
Bəzən mərhəmət ən böyük gücdür.

RİA — SÖZÜN ÜNVANI

Media orqanlarının ömrünü yalnız illərlə ölçmək olmaz.
Onların ömrünü etibar ölçür.
Oxucunun inamı ölçür.
İnsanların “mənim səsimi də eşidərlər” düşüncəsi ölçür.
Bir saytın, qəzetin və ya informasiya platformasının həqiqi dəyəri yalnız neçə xəbər yayımlamasında deyil, cəmiyyətdə hansı münasibəti formalaşdırmasındadır.
RİA-nın rəhbəri kimi Raziyə İmranqızının qarşısında da belə bir məsuliyyət dayanır.
Media rəhbərinin işi həm də etimad qorumaqdır.
Etimad isə şüşə kimidir.
Bir dəfə çatladısa, əvvəlki halına qaytarmaq çətindir.
Ona görə jurnalist üçün ən böyük sərvət yalnız söz deyil, etibardır.
Oxucu bilməlidir ki, onun qarşısındakı söz məsuliyyətlə yazılıb.
İnsan bilməlidir ki, onun dərdi xəbər materialına çevrilməzdən əvvəl bir insanın vicdanından keçib.
Məhz bu zaman media cəmiyyət üçün sadəcə informasiya mənbəyi yox, mənəvi dayağa çevrilir.

İNSANIN ƏN BÖYÜK VƏZİFƏSİ

Bəzən düşünürəm, insan bu dünyaya niyə gəlir?
Yaşamaq üçün?
Qazanmaq üçün?
Ad-san üçün?
Vəzifə üçün?
Bəlkə bunların hamısından bir az var.
Amma sonda insanın əlində qalan bunların heç biri deyil.
Sonda insanın əlində xatirələr qalır.
Və insanların onun haqqında düşündüyü sözlər.
Bir insanın haqqında “yaxşı idi” deyirlərsə, bundan böyük sərvət varmı?
“Darıxdığımız vaxt yanımızda oldu” deyirlərsə, bundan böyük ad varmı?
“Bir dəfə mənə kömək etdi və mən bunu heç vaxt unutmadım” deyirlərsə, bundan böyük mükafat varmı?
İnsan əslində öz heykəlini daşdan yox, yaxşılıqlardan yonur.
Hər yaxşılıq o heykələ vurulan bir çəkic zərbəsidir.
Hər gözəl söz bir cizgidir.
Hər insana uzadılan əl o heykəldə başqa bir izdir.
Və illər keçdikcə insanın əsl portreti yaranır.

SÖZÜN VƏ ƏMƏLİN GÖRÜŞDÜYÜ YER

Raziyə İmranqızı haqqında yazarkən sözlə əməlin bir yerdə dayanması diqqətdən yayınmır.
Jurnalistika sözdür.
Xeyirxahlıq əməldir.
Biri danışır.
O biri göstərir.
Biri insanın problemini cəmiyyətə çatdırır.
O biri həmin problemin qarşısında insan kimi dayanır.
Biri qələmdir.
O biri ürək.
Əslində isə ikisinin də kökü birdir:
İnsana xidmət etmək.
Bu, bəlkə də jurnalistikanın ən yüksək mərtəbəsidir.
Çünki jurnalistika insanı unutduğu gün öz mənasını itirir.
Xeyirxahlıq da insanı unutduğu gün öz adını itirir.
Ona görə də qələm ilə ürəyin bir yerdə olması qiymətlidir.

SABAHIN YADDAŞI

Bu gün yazılan xəbər sabah tarixdir.
Bu gün çəkilən şəkil sabah xatirədir.
Bu gün edilən yaxşılıq isə sabah bir insanın yaddaşıdır.
Bəlkə gələcəkdə RİA-nın bugünkü yazılarını oxuyan bir gənc həmin dövr haqqında təsəvvür əldə edəcək.
Bəlkə hansısa yazı bir insanın həyatındakı bir hadisənin sənədinə çevriləcək.
Bəlkə bir reportaj illər sonra bir dövrün portreti kimi qarşıya çıxacaq.
Ona görə jurnalistin gördüyü işin məsuliyyəti yalnız bu günlə bitmir.
Jurnalist gələcəyə də yazır.
Bu günün insanına yazdığı kimi, sabahın insanına da yazır.
Bu günün həqiqəti sabahın yaddaşıdır.
Bu baxımdan Raziyə İmranqızının jurnalist fəaliyyəti də yalnız bu günün deyil, gələcəyin yaddaşında qalacaq bir media tarixinin parçasıdır.

SON SÖZƏ GƏLƏNDƏ…

İnsan haqqında yazmaq çətindir.
Çünki insanı sözə sığdırmaq olmur.
İnsanın bir üzü görünür, biri görünmür.
Bir tərəfi hamıya məlumdur, bir tərəfi yalnız yaxınlarına.
Bir tərəfi peşəsidir, bir tərəfi xarakteri.
Bir tərəfi cəmiyyət qarşısındakı simasıdır, bir tərəfi isə heç kimin bilmədiyi daxili dünyası.
Raziyə İmranqızının da jurnalist portretini yalnız peşəsi ilə tamamlamaq olmaz.
Onun obrazının bir tərəfində qələm var.
Bir tərəfində rəhbərlik məsuliyyəti.
Bir tərəfində jurnalistikanın sərt həqiqətləri.
Digər tərəfində isə insanlara qarşı həssaslıq, mərhəmət və xeyirxahlıq dayanır.
Bütün bunların ortasında isə bir insan var.
Sözə inanan insan.
Əməyə inanan insan.
Yaxşılığın gücünə inanan insan.
Bəlkə də həyatda ən böyük uğur çox insan tərəfindən tanınmaq deyil.
Ən böyük uğur tanıdığın insanların həyatında yaxşı iz buraxmaqdır.
Çünki şöhrətin ömrü qısadır.
Yaxşılığın ömrü uzun.
Ad bir gün unudula bilər.
Amma yaxşılıq unudulmur.
Bir insanın əlindən tutmusan — yaşayır.
Bir insanın səsini eşitmisən — yaşayır.
Bir insana ümid vermisən — yaşayır.
Bir gəncə yol göstərmisən — yaşayır.
Bir insanın çətin günündə yanında olmusan — yaşayır.
Bütün bunlar insanın özündən sonra qoyduğu görünməz abidələrdir.
Və belə abidələrin nə daşdan, nə mərmərdən hazırlanmasına ehtiyac var.
Onlar insanların ürəyində qurulur.
Raziyə İmranqızının jurnalistlik fəaliyyətinə və xeyirxahlıq yoluna baxanda insan istər-istəməz bu həqiqətin qarşısında dayanır:
Jurnalist sözlə iz qoyur, xeyirxah insan əməllə. Ən gözəl iz isə sözlə əməlin eyni ürəkdən çıxanda yaranır.
Bəlkə də qələmin ən böyük missiyası budur — insanı görünən etmək.
Bəlkə də yaxşılığın ən böyük mənası budur — insanı tək qoymamaq.
Və bəlkə də insan ömrünün ən böyük mənası da elə budur:
Dünyadan keçərkən dünyaya bir az işıq vermək.
Bir az ümid.
Bir az mərhəmət.
Bir az gözəl söz.
Bir az yaxşılıq.
Sonra zaman öz işini görəcək.
Günlər keçəcək.
İllər ötəcək.
Xəbərlər köhnələcək.
Səhifələr arxivə çevriləcək.
Amma hansısa insanın ürəyində bir cümlə yaşayacaq:
“O, mənim çətin günümdə yanımda olmuşdu…”
İnsanın haqqında bundan gözəl yazı yazmaq olarmı?
Məncə, yox.
Çünki qəzetdə yazılan yazının ömrü kağız qədərdir.
İnsanın ürəyində yazılan yazının isə sonu yoxdur.

RAZİYƏ İMRANQIZINA

Qələmində insan dərdi danışır,
Ürəyində mərhəmətin oyanır.
Yaxşılığın səssiz-səssiz saçır,
Adın düşür xeyirxahın dilinə.

Bir yetimin göz yaşını silmisən,
Bir kimsəsiz könlünə nur vermisən.
Dərd çəkənin dərdin özün bilmisən,
İnsanlıqla ucalmısan, Raziyə.

Sözün varsa, haqq yolundan dönməmiş,
Ümidini heç bir qəlbdən üzməmiş.
Yaxşılığı yad əllərə bölməmiş,
Ürəyindən gələn nuru paylamısan.

Qoy qələmin həqiqətə yol açsın,
Qoy yaxşılıq ürəklərdə yaşasın.
Bu dünyada adın işıq saçsın,
Gözəl insan, gözəl qəlbli Raziyə!

DƏNİZLƏRİN O TAYINDA

Raziyə İmranqızının kruiz səfərlərinə ədəbi-publisistik baxış

Bəzən insan bir şəhərdən çıxıb başqa şəhərə getmir, özündən çıxıb başqa bir dünyaya gedir.
Səyahətin əsl mənası da bəlkə elə budur.
Yollar dəyişir, şəhərlər dəyişir, ölkələr dəyişir, dillər dəyişir, küçələrin qoxusu, insanların geyimi, memarlığı, dənizin rəngi dəyişir. Amma bütün bunların içində dəyişən ən böyük şey insanın özüdür. Çünki insan gördüyü hər yeni mənzərədən öz iç dünyasına bir parça gətirir.
Raziyə İmranqızının xarici ölkələrə, xüsusilə kruiz səfərlərinə olan marağına da bu prizmadan baxmaq olar.
Kruiz adi səyahət deyil.
Bu, dənizin üstündə qurulan bir həyatdır.
Səhər başqa bir ölkənin üfüqündə oyanırsan, günortaya yaxın tamam başqa bir limanın sularına daxil olursan. Dünən tanımadığın şəhərin küçələri bu gün yaddaşının bir parçasına çevrilir.
Gəmi isə bütün bu şəhərlərin arasında hərəkət edən böyük bir xatirə sandığına dönür.
Bir limandan digərinə…
Bir ölkədən başqa ölkəyə…
Bir təəssüratdan digərinə…
Və insan anlayır ki, dünya xəritədə göründüyündən daha böyükdür.
Kruiz səfərinin özünəməxsus bir sehri var.
Dəniz insanı bir qədər susdurur.
Quru yolunda hər şeyin sərhədi var. Küçənin sonu görünür. Yolun haraya getdiyini bilirsən. Amma dənizdə üfüqdən başqa sərhəd yoxdur.
Üfüq isə insanın ən böyük xəyalıdır.
Səhər göyərtəyə çıxırsan.
Qarşında sonsuz mavi.
Arxanda dalğaların sildiyi bir yol.
Önündə isə hələ görünməyən başqa bir liman.
Bəlkə də insan həyatının özü də belədir.
Arxada qalanı dalğalar aparır.
Qabaqda olan isə hələ üfüqün arxasındadır.
Bu mənada kruiz səfəri insana yalnız yeni ölkələri göstərmir, həm də öz həyatı haqqında düşünmək imkanı verir.
Raziyə İmranqızının jurnalist təfəkkürü üçün belə səfərlərin xüsusi əhəmiyyəti də buradadır. Çünki jurnalist dünyanı yalnız görmür, həm də müşahidə edir.
Adi turist gözəl binanı görür.
Jurnalist isə həmin binanın arxasındakı tarixi düşünür.
Adi səyyah izdihama baxır.
Jurnalist insanların üzündəki həyat hekayələrini axtarır.
Adi insan küçədən keçir.
Jurnalist küçənin dilini dinləyir.
Xarici ölkələrə səyahət etmək insanın dünyagörüşünü dəyişir.
Çünki kitabdan oxuduğun başqa mədəniyyətlə həmin mədəniyyətin içində dayanmaq tamam başqa şeydir.
Bir ölkənin tarixini oxumaq olar.
Amma onun küçələrində addımlamaq tamam başqa hissdir.
Bir şəhərin şəkillərinə baxmaq olar.
Amma onun səhərini görmək, axşamını yaşamaq, küçə musiqisini eşitmək, insanlarının danışığını dinləmək başqa duyğudur.
Kruiz səfərlərində isə bütün bunlar bir-birinin ardınca gəlir.
Dəniz sanki ölkələri bir-birinə bağlayan böyük bir kitabdır.
Hər liman həmin kitabın bir səhifəsi.
Hər şəhər bir hekayə.
Hər insan bir cümlə.
Və səyyah həmin kitabı yol boyu oxuyur.
Raziyə İmranqızının səyahət təəssüratlarında da belə bir dünyagörüşünün formalaşması təbiidir. Çünki jurnalist üçün hər yeni ölkə həm də yeni bir müşahidə məktəbidir.
Səyahət insanı öz ölkəsinə də başqa gözlə baxmağa öyrədir.
Bu, qəribə paradoksdur.
İnsan uzağa getdikcə doğmasını daha yaxşı anlayır.
Başqa xalqların həyatını gördükcə öz xalqının adət-ənənələrinin qiymətini daha dərindən hiss edir.
Başqa şəhərlərin gözəlliyinə baxdıqca öz şəhərinin küçələrini xatırlayır.
Başqa dillərin arasında öz ana dilinin səsini eşidəndə insanın içində qəribə bir doğmalıq yaranır.
Bəlkə də Vətən hissi bir qədər də uzaqlarda böyüyür.
Çünki uzaqlaşdıqca yaxın olanın qiymətini anlayırsan.
Kruiz səfərlərinin başqa bir gözəlliyi də insanları bir gəmidə bir araya gətirməsidir.
Müxtəlif ölkələrdən gəlmiş insanlar.
Müxtəlif dillər.
Müxtəlif mədəniyyətlər.
Müxtəlif dünyagörüşləri.
Amma eyni dəniz.
Eyni günəş.
Eyni üfüq.
Bu mənzərə insana çox sadə bir həqiqəti xatırladır:
Dünyanı fərqlərimiz gözəlləşdirir, amma bizi birləşdirən insanlığımızdır.
Bəlkə jurnalist üçün bundan qiymətli müşahidə də yoxdur.
Çünki jurnalist insanları yazır.
İnsanların fərqlərini də, oxşarlıqlarını da.
Və nə qədər ölkə görsə, bir o qədər əmin olur ki, insanın sevinci də, kədəri də dünyanın hər yerində eyni dildə danışır.
Bir uşağın gülüşünün tərcüməyə ehtiyacı yoxdur.
Bir ananın baxışının.
Bir qocanın təbəssümünün.
Bir insanın əl uzatmasının.
Bunların hamısı dünyanın ən qədim dilindədir:
İnsanlıq dilində.
Dəniz isə bütün bunlara bir başqa rəng verir.
Dəniz insanın içindəki sükutu oyadır.
Gecə gəminin göyərtəsində dayanıb uzaqlara baxanda şəhərlərin işıqları arxada qalır.
Ətrafda qaranlıq.
Başının üstündə ulduzlar.
Ayaqlarının altında dənizin sakit nəfəsi.
Və insan bir anlıq bütün gündəlik qayğılarını unudur.
Həyatın səs-küyündən uzaqda öz səsini eşidir.
Bəlkə də səyahətin ən böyük qazancı budur.
Yeni ölkə görməkdən daha çox özünü yenidən görmək.
İnsan bəzən evindən uzaqda özünə daha yaxın olur.
Raziyə İmranqızının kruiz səfərləri haqqında düşünərkən onun jurnalist xarakteri ilə səyahət ruhunun bir-birini tamamladığını görmək mümkündür.
Jurnalist daim yenilik axtarır.
Səyyah da.
Jurnalist sual verir.
Səyyah da.
Jurnalist gördüyü dünyanın mənasını anlamağa çalışır.
Səyyah isə həmin dünyanı tanımağa.
Bu iki maraq bir insanda birləşəndə səyahət sadəcə istirahət olmur.
O, dünyanı tanımaq vasitəsinə çevrilir.
Hər ölkə yeni bir dərsdir.
Hər liman yeni bir başlanğıc.
Hər dəniz yolu bir düşüncə.
Hər qürub isə bir xatirə.
İnsan həyatda çox şey toplayır.
Pul.
Əşya.
Sənəd.
Kitab.
Şəkil.
Amma illər keçəndən sonra ən çox xatirələr qiymətli olur.
Bir şəhərin küçəsində içilən qəhvə.
Bir limanda açılan səhər.
Dənizin üstündə batan günəş.
Uzaqda görünən dağlar.
Heç tanımadığın bir insanın gülümsəməsi.
Bir ölkənin gecə işıqları.
Gəminin dalınca uzanan ağ köpük…
Bütün bunlar insanın yaddaşında bir albom kimi qalır.
Və illər sonra insan həmin albomu açanda anlayır ki, səyahət etdiyi ölkələrdən çox, əslində, öz ömrünün müxtəlif səhifələrində gəzib.
Raziyə İmranqızının xarici səfərləri haqqında yazarkən bir məqam da xüsusilə diqqət çəkir: səyahət yalnız uzaqları görmək deyil, yaxınları daha yaxşı qiymətləndirməkdir.
Dünyanı gəzmək insana dünyanı sevdirdiyi kimi, Vətəni də daha dərindən sevdirməlidir.
Çünki insan haradan gəldiyini unutmadıqca hara getməsinin mənası olur.
Dənizlər aşılır.
Sərhədlər keçilir.
Şəhərlər dəyişir.
Amma insanın içində bir ünvan dəyişmir.
Vətən.
O ünvan hər səfərin sonunda insanı yenidən özünə çağırır.
Bəlkə də kruiz səfərlərinin ən gözəl tərəfi elə budur:
Gəmi hərəkətdə olur, amma insan dayanıb düşünə bilir.
Dəniz axır, amma yaddaş dayanır.
Ölkələr dəyişir, amma xatirələr toplanır.
Və insan başa düşür ki, dünya böyük olsa da, insan ürəyi ondan böyükdür.
Çünki insan bir səfərdə neçə ölkə görə bilər, amma hər ölkədən gətirdiyi duyğuların hamısını bir ürəkdə yerləşdirə bilər.
Raziyə İmranqızının jurnalist kimi dünyaya baxışı da bu səyahətlərin yaratdığı zəngin təəssüratlarla daha da rənglənə bilər.
Çünki yaxşı jurnalist yalnız gördüyünü yazmır.
Gördüyünün onda yaratdığı hissi də yaşadır.
Səyahət edən jurnalist isə dünyanı öz gözləri ilə görməklə kifayətlənmir, onu sözün gözləri ilə də göstərir.
Sonda yenə dəniz qalır.
Sonsuz.
Sakit.
Bəzən coşqun.
Bəzən mavi.
Bəzən qurğuşun rəngində.
İnsan isə onun qarşısında dayanıb özünü dünyanın içində kiçik, amma mənəvi baxımdan böyük hiss edir.
Çünki dəniz insana ölçü öyrədir.
Uzaqlığın ölçüsünü.
Zamanın ölçüsünü.
Həyatın ölçüsünü.
Və bir də insanın öz ürəyinin ölçüsünü.
Raziyə İmranqızının xarici ölkələrə, kruiz gəmilərində etdiyi səfərləri də belə bir mənəvi səyahətin səhifələri kimi təsəvvür etmək olar.
Hər liman bir xatirə.
Hər ölkə bir hekayə.
Hər dəniz yolu bir düşüncə.
Hər qürub bir fotoşəkil.
Hər səhər isə yeni bir ümid.
Bəlkə də insanın səyahətdən gətirdiyi ən qiymətli suvenir heç bir mağazada satılmır.
O, insanın içində yaranır.
Daha geniş dünya görüşü.
Daha zəngin yaddaş.
Daha çox insan tanımaq duyğusu.
Və ən əsası — özünü yenidən kəşf etmək.
Dənizlər uzaqlara aparır insanı.
Amma hər səfərin bir dönüşü var.
Gəmi limana qayıdır.
Yollar bitir.
Çamadanlar açılır.
Şəkillər alboma yığılır.
Xatirələr isə ürəkdə qalır.
Və insan bir gün yenə dənizə baxıb düşünür:
Dünya böyükdür…
Yollar çoxdur…
Limanlar saysızdır…
Amma insanın ən uzun səfəri yenə də öz ürəyinə etdiyi səfərdir.

Daşdəmir ƏJDƏROĞLU

P.S. Bu təbrikə Cəmil müəllim, Şamo müəllim, Cahan xanım, Sənubər xanım və bütün Raziyə sevərlər qoşulub ona cansağlığı arzu edirlər.