İnsanların ölümə yaxın dövrdə gördükləri yuxular uzun illərdir alimlərin maraq dairəsindədir. Aparılan araşdırmalar göstərir ki, hospis pasiyentlərinin əksəriyyəti həyatlarının son dövründə olduqca real və emosional yuxular və görüntülər yaşadıqlarını bildirirlər.
Amerikalı alimlər ölümcül xəstələrin yuxularını və görüntülərini araşdırmaq üçün hospis pasiyentləri ilə uzunmüddətli tədqiqat aparıblar.
Araşdırmaya 66 pasiyent cəlb olunub və ümumilikdə yüzlərlə müsahibə aparılıb. Yekun təhlilə daxil edilən pasiyentlərin böyük əksəriyyəti ən azı bir dəfə belə yuxu və ya görüntü yaşadığını söyləyib.
Ən çox rast gəlinən yuxuların mövzusu vəfat etmiş qohum və dostlarla bağlı olub. Pasiyentlər belə yuxuların onlara rahatlıq və sakitlik verdiyini bildiriblər. Ölüm yaxınlaşdıqca vəfat etmiş yaxınlarla bağlı təsəlliverici yuxu və görüntülərin daha çox müşahidə edildiyi müəyyənləşdirilib.
Alimlərin fikrincə, bu cür yuxular ölümə yaxınlaşan insan üçün psixoloji baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıya bilər. Onlar qorxunun azalmasına, keçmiş hadisələrin emosional şəkildə işlənməsinə və insanın həyatının son mərhələsini daha sakit qəbul etməsinə kömək edə bilər.
Maraqlı məqamlardan biri də pasiyentlərin demək olar hamısının gördükləri yuxu və görüntüləri son dərəcə real kimi təsvir etməsidir. Təcrübələrin bir hissəsi yuxu zamanı, digər hissəsi isə insan oyaq olarkən yaşanıb.
Mütəxəssislər bu fenomeni “həyatın sonuna aid yuxular və görüntülər” adlandırırlar. 2024-cü ildə dərc olunan sistematik icmalda da hospis xəstələrində bu cür təcrübələrin geniş yayıldığı və onların emosional baxımdan əhəmiyyətli ola bildiyi qeyd olunub.
Lakin alimlər xüsusi olaraq vurğulayırlar ki, bu nəticələr yuxuların ölümü əvvəlcədən xəbər verdiyini və ya gələcəyi proqnozlaşdıra bildiyini sübut etmir. Araşdırmalar yalnız ölümə yaxın insanların müəyyən tip yuxu və görüntüləri daha tez-tez yaşaya bildiyini göstərir.
Mütəxəssislərin fikrincə, belə yuxuların yaranmasının nevroloji, psixoloji və emosional səbəblərinin daha dəqiq müəyyən edilməsi üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac var.
