Tahir İsmayılov İsmayıl oğlu — taleyin ona bəxş etdiyi yolu yalnız addımlamayan, həm də o yolu mənaya çevirən insanlardandır. O, 1956-cı ilin baharında Qazax torpağında (indiki Ağstafa rayonunun Poylu kəndində) dünyaya göz açaraq, sadəliyin və zəhmətin içində formalaşmış, həyatın dərin qatlarını erkən yaşlarından duymağı bacarmışdır.
Gənclik illərində elmə doğru atdığı addım onu Bakıya gətirdi. 1974-cü ildə ali təhsil yoluna qədəm qoyaraq fizika elminin incəliklərinə yiyələndi. Lakin onun üçün elm yalnız riyazi dəqiqlik və qanunauyğunluqlar deyil, həm də kainatın ruhunu anlamağa açılan bir qapı idi. Bu səbəbdən o, elmi fəaliyyəti boyunca sadəcə araşdıran deyil, həm də düşünən, hiss edən bir ziyalı kimi formalaşdı.
AMEA-da başlayan əmək yolu onu geniş coğrafiyalara apardı — Düşənbə, Daşkənd, Aşqabad… O, müxtəlif məkanlarda çalışsa da, daxilində daşıdığı vətən duyğusu heç zaman sönmədi. Nəhayət, 1992-ci ildə yenidən doğma torpağa qayıdaraq qazandığı bilik və təcrübəni xalqına bəxş etdi.
Elmi fəaliyyətində qazandığı uğurlar, yazdığı onlarla məqalə və metodik vəsait onun zəhmətinin aydın sübutudur. Lakin Tahir İsmayılovun şəxsiyyətini bütöv edən yalnız elm deyil. Onun daxilində illərlə səssizcə yetişən başqa bir aləm — söz dünyası vardı. Bu dünya onun qəlbində sevgi, həsrət, xatirə və insan ruhunun incə çalarları ilə yoğrulmuşdu.
Onun qələmindən süzülən şeirlər, esselər və hekayələr sadəcə ədəbi nümunə deyil — onlar insanın daxili aləminə açılan pəncərədir. Müəllifin yazılarında sevgi yalnız bir hiss kimi deyil, həyatın əsas mənası kimi təqdim olunur. Bu sevgi bəzən sakit bir pıçıltı, bəzən isə dərin bir fəlsəfi düşüncə kimi oxucunun qəlbinə yol tapır.
Tahir İsmayılov klassik və müasir ədəbi formaları ustalıqla birləşdirərək qəzəl, bayatı, dördlük, hekayə və nadir hallarda rast gəlinən bəhri-təvil kimi mürəkkəb janrlara müraciət etmişdir. Bu isə onun yalnız şair deyil, eyni zamanda sözün strukturunu və ritmini dərindən duyan sənətkar olduğunu göstərir.
Onun yaradıcılığında xüsusi yer tutan xatirə yazıları isə səmimiyyətin ən saf ifadəsidir. Bu yazılarda müəllif oxucu ilə sanki üz-üzə dayanır, heç bir maska olmadan öz düşüncələrini bölüşür. Rus dilində qələmə aldığı “Sentimental düşüncələr” silsiləsi də onun daxili dünyasının sərhədsizliyini nümayiş etdirir.
Tahir müəllimin əsərlərində bir ümumi xətt aydın görünür: sevgi. Bu sevgi yalnız bir insana deyil, həyata, xatirələrə, keçmişə və gələcəyə ünvanlanmışdır. Onun sözləri bəzən insanı düşündürür, bəzən sakitcə təsəlli verir, bəzən isə unudulmuş duyğuları yenidən oyadır.
Onun yaradıcılığı sübut edir ki, həqiqi söz zamanla köhnəlmir. Çünki o sözlər insanın özü qədər qədim, onun ümidləri qədər əbədidir.
Tahir İsmayılovun həyat yolu bizə bir həqiqəti xatırladır: insan yalnız yaşadığı illərlə deyil, qəlbində daşıdığı sevgi və dünyaya bəxş etdiyi mənalarla ölçülür.
Sözə açılan qəlbin pəncərəsi
Tahir müəllimin həyat yolu ilə tanış olduqdan sonra bir həqiqət aydın görünür: onun keçdiyi yollar yalnız coğrafi məkanlarla deyil, həm də daxili aləmin dərinlikləri ilə ölçülür. Bu yolun ən sakit, lakin ən səmimi davamı isə onun söz dünyasında yaşayır.
Onun şeirləri — yazılmış misralardan daha artıqdır. Onlar illərin yaddaşından süzülüb gələn duyğuların, yaşanmış anların və susaraq deyilə bilməyən hisslərin səsidir. Müəllif burada oxucu ilə təkcə danışmır — o, onu düşünməyə, hiss etməyə və bəzən də öz daxilinə qayıtmağa dəvət edir.
Bu misralarda sevgi yalnız bir mövzu deyil. O, bəzən ağ çiçək kimi saf və kövrək, bəzən payız çiçəyi kimi saralmış və nisgilli, bəzən isə zamanın sınaqlarından keçərək daha da dərinləşən bir duyğu kimi qarşımıza çıxır.
Tahir müəllimin poeziyasında diqqəti cəlb edən əsas cəhət onun səmimiyyətidir. Bu səmimiyyət oxucunu uzaqdan müşahidə etməyə qoymur — əksinə, onu bu duyğuların bir hissəsinə çevirir.
İndi isə gəlin, bu qəlbin səsinə daha yaxından qulaq verək…
“AĞ ÇİÇƏYİM” — Sevginin saf simvolu
Bu şeir müəllifin sevgi dünyasının ən təmiz və işıqlı qatını əks etdirir. “Ağ çiçək” obrazı burada sadəcə bir metafora deyil — o, paklığın, sədaqətin və qəlbin ən incə duyğularının rəmzinə çevrilir.
Şeirin dili sadə olsa da, daxili ritmi və təkrarlar (“Ürəyimsən ağ çiçəyim”) ona musiqili axıcılıq verir. Müəllif burada sevgini yalnız hiss kimi deyil, yaşanan, nəfəs alınan bir varlıq kimi təqdim edir.
Xüsusilə diqqət çəkən məqam — xalq ədəbiyyatına bağlılıqdır: bayatı üslubu, xalq deyimlərinə yaxınlıq və bəhri-təvilə meyil açıq hiss olunur.
Bu şeir müəllifin romantik ruhunun ən saf ifadəsidir.
“SIĞINIBDIR ADINA” — Sözün sevgiyə sığınması
Bu şeirdə artıq sevgi daha sakit, daha daxilə yönəlmiş formadadır. Burada müəllif öz misralarını sevgiyə sığınan varlıq kimi təqdim edir.
Şeirin əsas gücü — səmimiyyətdədir. Süni bəzək yoxdur, hər misra sanki ürəkdən birbaşa çıxır.
“Qapısını aç eşqimin” kimi misralar sevginin artıq bir sığınacaq, bir məkan olduğunu göstərir. Bu, yalnız hiss deyil — yaşamaq üçün lazım olan ruh halıdır.
Bu şeir müəllifin daxili monoloqu kimi oxunur.
“GÖZƏLLİK” — Sadəlikdə fəlsəfə
Bu şeir digərlərindən fərqlənir. Burada müəllif artıq konkret bir obrazdan uzaqlaşaraq kainatın gözəlliyini ümumiləşdirir. Gecə və səhər qarşılaşdırması, Ay və Gün obrazları — bunlar sevginin kosmik ölçüyə yüksəldiyini göstərir. Şeirin dili maksimum sadələşdirilib:
· qısa misralar
· təkrar “gözəldir”
Bu sadəlik təsadüfi deyil — bu artıq düşünülmüş fəlsəfi minimalizmdir.
Bu şeir müəllifin düşünən tərəfini göstərir.
“PAYIZ ÇİÇƏYİ” — Həsrətin ən yetkin forması
Bu şeir toplusunun ən güclü və ən dolğun nümunələrindən biridir.
Payız burada:
· ayrılıqdır
· keçmişdir
· gecikmiş sevgidir
Müəllif obrazı çox ustalıqla qurur: payız çiçəyi həm solan gözəllikdir, həm də yaddaşda yaşayan sevgi.
Misralarda epik nəfəs var — sanki bu artıq tək şeir deyil, kiçik bir dastandır.
Bu şeir müəllifin ən yetkin, ən dərin hisslərinin ifadəsidir.
“DÜNYADIR” — Sosial-fəlsəfi baxış
Bu şeirdə müəllif sevgi mövzusundan çıxaraq dünyaya baxır — və bu baxış kifayət qədər sərtdir. Burada:
· cəmiyyət tənqidi var
· insan xarakterinin açılması var
· zamanın pozulmuş dəyərlərinə etiraz var
Dil daha kəskin, daha atalar sözüvari formadadır. Bu isə onu xalq hikmətinə yaxınlaşdırır.
Bu şeir müəllifin yalnız romantik deyil, həm də düşünən və müşahidə edən bir insan olduğunu göstərir.
“GÖZƏL” — Çatılmayan sevginin nəğməsi
Bu şeir klassik aşiq lirikasına çox yaxındır. Burada əsas xətt:
· əlçatmaz sevgi
· gecikmiş qismət
· daxilən yaşanan yanğı
“Alan aldı, satan satmır” kimi misralar xalq dili ilə dərin fəlsəfi fikri birləşdirir.
Şeirdə həm kədər var, həm də qəbul — bu artıq gənclik ehtirası deyil, yaşanmış hisslərin sakit
Tahir İsmayılovun poeziyası:
· sevgi üzərində qurulub, amma təkrar etmir
· sadə dillə yazılıb, amma dərin məna daşıyır
· xalq ruhuna bağlıdır, amma fərdi üsluba malikdir
Onun şeirlərində ən vacib xüsusiyyət: səmimiyyətdir
Bu səmimiyyət isə oxucunu cəlb edən əsas qüvvədir.
AĞ ÇİÇƏYİM
çiçək də sənsən, gül də…
Səndə bahar nəfəsi var,
Ürəyimsən, ağ çiçəyim.
Dağların qar həvəsi var,
İncə gülüm, dağ çiçəyim.
Ürəyimsən ağ çiçəyim.
Bağ-bağçanın barı gülə,
Yarı qönçə, yarı gülə,
Mən baxmaram sarı gülə,
Yansa dilim bağ çiçəyim.
Ürəyimsən ağ çiçəyim.
Qırmızı gül çox, utandı,
Od tutdu al yanaq yandı.
Həsrət çəkir, eşqdir andı,
Öl de, ölüm ağ çiçəyim.
Ürəyimsən ağ çiçəyim.
Ağ əllərdə yaraşıqsan,
Yarı işıq, yarı nursan.
“El havası”, bir aşiqsən,
Çağır gəlim sağ çiçəyim.
Ürəyimsən ağ çiçəyim.
Hansı güldür bağrı qara,
Qızılgülüm düşüb dara.
Nərgzin bağrı para-para,
Sinəmdədir dağ, çiçəyim.
Ürəyimsən ağ çiçəyim.
İnciyib tez küsmə bizdən,
Duyaq ətrin səhər tezdən.
İlk qarım ol səpil dən-dən,
Saç – saqqala yağ çiçəyim.
Ürəyimsən ağ çiçəyim.
2024, 01-02 fevral, Bakı
SIĞINIBDIR ADINA
istək birdirmi…
Misralarım qəribdir,
Sığınıblar adına.
Könlü bahar ətirli,
Gül qoxulu qadına.
Sinəsində döyünən,
“Ürək həsrət çiçəyi”.
Dərdlərimin bəzəyi,
“Ən gözəli, göyçəyi”.
Arzu-istək əkibsən,
Hər sətrində şerimin.
Həsrətindən üşüyür,
Qapısını aç eşqimin.
Əl uzadıb, titrəyən
Duyğulara salam de.
Körpə kimi layla çal,
Eşqimə öz balam de.
Bu ayrılıq yorulub,
Qəlbimi sal qoynuna.
Bələnsin yar, qoxuna,
“Qoy uçuna – uçuna”.
2024, 09 fevral, Bakı
GÖZƏLLİK
adı da gözəldir…
Gecənin sakitliyi,
səhərin təmizliyi,
gözəldir!
Axşam düşüb
şər qarışanda,
dan sökülüb,
gecə gündüzə
qovuşanda,
gözəldir!
Gecə ulduzlar
havanın bağrını
yarıb sayrışanda,
səhər açılıb, Ayla
Gün barışanda,
gözəldir!
Məhəbbətdən yaranıb
gecə də, gündüz də,
hər ikisi eyni dildə
danışanda
gözəldir!
Gecə sevgi laylası,
səhər bir eşqin sədası,
gözəldir!
2024, 24 may, Bakı
PAYIZ ÇİÇƏYİ
çiçəklərin gözəli…
Son bahar çiçəyi, qəlbə sirdaş,
Könlümdə iz saldı payız çiçəyi.
Bahar-yaz həsrətli qışa yoldaş,
Xiffətdən saraldı payız çiçəyi.
Yar bağını necə nazik bəzərdi,
Çəməndə O, yalnız səni gəzərdi.
Dərib – dərib incə telə düzərdi,
Yar döşündə xaldı payız çiçəyi.
Ağrıya məlhəmdi payız gələndə,
Bomboz çöllərdən külək əsəndə,
Yorğun-yorğun arı şirə çəkəndə,
Dərdə dərman, baldı payız çiçəyi.
Xəyalən dolanıb gəzdim hər yanı,
Bəs, şirin dediyin o, sözlər hanı.
Güllər səf dayandı, Gülünü tanı,
Canımdan can aldı payız çiçəyi.
Gəzdim sorağında dağı – aranı,
Seçdim bir-birindən ağı – qaranı.
Bağlamaq üçün sən vuran yaranı,
Gözüm harda çaldı payız çiçəyi?
Həsrətim heç sığmır dərin illərə,
At saldım, çapdım düzə – çöllərə.
Tahirəm “qovuşam doğma ellərə”,
Baxam, harda qaldı payız çiçəyi.
DÜNYADIR
hələ çox yazılacaq…
Haqqı-salam qalmayıb,
Bu, nə sayaq dünyadır?
Ağ yalandan don geyib,
Çox baş-ayaq dünyadır.
Qeybət edib, yarışan,
Hər bir işə qarışan,
Yerli – yersiz danışan,
Məkrə dayaq dünyadır.
Yad bağrına od salan,
Öc oğludur, öc olan.
Yağılardan bac alan,
Mərdə yasaq dünyadır.
Keçmişindən əl üzən,
Toy toğlusu tək süzən,
Balıq kimi sürüşkən,
Yüngül ayaq dünyadır.
Nuhdan bəri yol gələn,
Gah ağlayan, gah gülən,
Dondan – dona tez girən,
Yaman oyaq dünyadır.
Batıbdır çox günaha,
Sən fikir vermə daha.
Abır – həya yoxdur ha,
Qırmızı yanaq dünyadır.
GÖZƏL
deyə bildimmi…
Bir gözəlin həsrətində,
Gözüm elə teldə qalıb.
O şirin söz, söhbətində,
Gülün ətri, Güldə qalıb.
El gözəli, el göyçəyi.
Sən taleyin şah çiçəyi.
Budu sözün əsl gerçəyi,
Şan-şöhrətin dildə qalıb.
Canım şirin yuxu yatmır,
Qismət deyil əlim çatmır.
Alan aldı, satan satmır,
Sara çayda, seldə qalıb.
Sənsiz bütün həyat donub,
Tanrım bəxti belə yonub.
Şalıq quşu sara qonub,
Laçın, qartal dağda qalıb.
Könlümdə bir arzu, istək,
Vüsal nəsib olar tək – tək.
Bilirsən ki, gözüm sən tək,
Simu – zərdə, ləldə qalıb!
16-17.01.2026, saat 20:04
