Payızda təsərrüfat sahibləri tez-tez toyuqların əvvəlkindən xeyli az yumurtladığını müşahidə edirlər. Yayda yuvaları hər gün yoxlamaq lazım gəlirdisə, havalar soyuduqca yumurtaların sayı azalır. Bu dəyişiklik həmişə quşların sağlamlığında problem olduğunu göstərmir.
Mütəxəssislər səbəbin çox vaxt mövsümi dəyişikliklərlə bağlı olduğu qənaətindədirlər. Gün işığının azalması, havaların soyuması və tükdəyişmə yumurtlayan toyuqların orqanizminə təsir edir. Bununla yanaşı, qidalanma da mühüm rol oynayır. Payızda toyuqlara kifayət qədər enerji, zülal və mineral maddələr lazım olduğundan təkcə adi taxıl kifayət etməyə bilər.
Toyuqlar niyə payızda daha az yumurtlayır?
Soyuq havaların başlaması ilə quşun orqanizmi yeni şəraitə uyğunlaşır. İsti mövsümdə yumurta formalaşmasına sərf olunan enerjinin bir hissəsi indi bədən temperaturunu və ümumi vəziyyəti qorumağa yönəlir.
Bundan əlavə, payızda bir çox toyuqda tükdəyişmə başlayır. Yeni tüklərin yaranması üçün əlavə qida maddələrinə, xüsusilə də zülala ehtiyac artır. Buna görə də bu dövrdə yumurtlayan toyuqların rasionunun tam və balanslı olmasına xüsusi diqqət yetirmək vacibdir.
Gün işığının müddəti də az əhəmiyyət daşımır. Payızda günlər sürətlə qısalır və bu da təbii olaraq yumurta istehsalının azalmasına təsir göstərir. Buna görə düzgün seçilmiş yem belə mövsümi azalmanı hər zaman tam kompensasiya edə bilmir.
Toyuqlar payızda yaxşı yumurtlasın deyə nə vermək lazımdır?
Rasionun əsasını yumurtlayan toyuqlar üçün nəzərdə tutulmuş balanslaşdırılmış yem təşkil etməlidir. Əgər təsərrüfat sahibi rasionu özü hazırlayırsa, yalnız taxılla kifayətlənməməli, digər qida komponentlərini də nəzərə almalıdır.
Buğda, qarğıdalı, yulaf və arpa quşları enerji ilə təmin edir. Taxılın bir hissəsini axşam vermək olar. Çünki o, daha uzun müddət həzm olunur və bu xüsusilə sərin gecələrdə faydalı ola bilər.
Payızda mövsümi tərəvəzlərdən də istifadə etmək məsləhətdir. Toyuqlara doğranmış balqabaq, yerkökü, kabaçki, çuğundur və ya kələm vermək olar. Təzə ot azaldıqda isə əvvəlcədən hazırlanmış qurudulmuş göyərtidən istifadə etmək mümkündür.
İki vacib komponent – zülal və kalsium
Əgər toyuqlar daha az yumurtlayırsa, ilk növbədə rasionda kifayət qədər zülal olub-olmadığına diqqət yetirmək lazımdır. Zülal həm yumurtanın formalaşması, həm də tükdəyişmə dövründə yeni tüklərin yaranması üçün vacibdir.
Zülal mənbəyi kimi yumurtlayan toyuqlar üçün tam rasionlu kombinə edilmiş yemlərdən, eləcə də uyğun zülal əlavələrindən, məsələn, cecə və ya şrotdan istifadə edilə bilər. Lakin əlavə məhsullar əsas balanslaşdırılmış yemi əvəz etməməlidir.
Digər mühüm komponent kalsiumdur. Yumurtlayan toyuqlar yumurta qabığının formalaşması üçün xeyli kalsium sərf edir. Buna görə də onların daim kalsium mənbəyinə çıxışı olmalıdır. Bunun üçün yemlik əhəngdaşı və ya xırdalanmış molyusk qabıqlarından istifadə edilir.
Əgər toyuqlara bütöv taxıl verilirsə, həzmi asanlaşdırmaq üçün xüsusi qrit və ya xırda çınqıl da lazım olur.
Su da unudulmamalıdır
Payızda havalar sərinləşsə də, toyuqların suya ehtiyacı azalmır. Su qablarında daim təmiz və təzə su olmalıdır.
Yay istiləri bitdikdən sonra bu məqamı nəzərdən qaçırmaq asandır. Lakin kifayət qədər su içməmək də yumurta sayının azalmasına səbəb ola bilər.
Yumurta sayını artırmaq üçün toyuqlara həddindən artıq kalorili qida vermək düzgün deyil. Çoxlu qarğıdalı, çörək və digər oxşar məhsullar daha çox yumurta demək deyil. Əksinə, həddindən artıq yem quşların kökəlməsinə səbəb ola bilər və bu da yumurtlayan toyuqlar üçün faydalı deyil.
Payızda ən yaxşı yanaşma müxtəlif və balanslaşdırılmış rasiondur: tam dəyərli əsas yem, orta miqdarda taxıl, əlavə olaraq tərəvəz və göyərti, kifayət qədər zülal və kalsium, həmçinin təmiz suya daimi çıxış.
