Ron Qaran kosmosda 178 gün keçirib. O, milyonlarla kilometr səyahət edib və Beynəlxalq Kosmik Stansiyadan planeti 2842 dəfə müşahidə edib. Yerə qayıtdıqdan sonra, hamımızın yaşadığımız “böyük yalanı” üzə çıxarıb: planetin deyil, pulun nəfəs aldığı illüziyasını.
Gündəlik həyatımızın təlaşında itib-batırıq. Yol hərəkəti stressi, vəzifə yüksəlişi uğrunda yarış, son dəqiqə hesabları… Bütün bunlar bizə həyatın “əsl” problemləri kimi təqdim olunur. Lakin orbitdən bütün bu narahatlığın nə qədər kiçik və keçici olduğunu dərk edən birinin sözlərinə qulaq asmalıyıq.
NASA astronavtı Ron Qaran deyir ki, kosmik təcrübəsindən aldığı ən böyük dərs, orada qurduğumuz nizamın prioritetlərdə fundamental bir səhv üzərində qurulması oldu.
O İNCİ MAVİ XƏTT
Qaranı ən çox şoka salan mənzərə möhtəşəm qütb parıltıları və ya qitələrin üzərindəki ildırım deyildi. Onu heyrətləndirən şey kosmosun qaranlığı ilə planetimizin parlaq səthi arasındakı inanılmaz dərəcədə incə, nazik mavi xətt idi. Bu, bütün həyatı ehtiva edən və nəfəs almağımıza imkan verən “Atmosfer” adlandırdığımız kövrək həyat təminatı sistemi idi.
Həmin an, onu Yer kürəsinə necə baxdığımızı düşünməyə vadar edib. Burada həyatımızı əsasən bu qaydada yaşayırıq: Əvvəlcə iqtisadiyyat, sonra Cəmiyyət və nəhayət Planet. Əvvəlcə mənfəət və artım, sonra sosial ədalət və nəhayət ətraf mühit.
Qaranın “yalan” adlandırdığı məhz bu təhrif olunmuş qaydadır.
PULDAN ƏVVƏL NƏFƏS
Kosmosdan baxdıqda, bu nizam özünü universal bir paradoks kimi göstərir. Çünki nə iqtisadiyyat, nə də cəmiyyət mövcud olduğumuz incə biosfer olmadan fəaliyyət göstərə bilməz. Əgər o mavi xəttə zərər versək, meşələrimizə, buzlaqlarımıza və su ehtiyatlarımıza iqtisadi artımın əlavə məhsulu kimi baxsaq, hətta ən inkişaf etmiş maliyyə sistemi belə mənasızlaşar.
Kosmosdan baxış bucağı sadədir: Əvvəlcə Planet, sonra Cəmiyyət və nəhayət İqtisadiyyat.
Sərhədləri, bayraqları və ya dilləri olmayan vahid, vahid bir sistem kimi görünən Yer, bizə yaratdığımız real təhlükələri, məsələn, qlobal istiləşmə, meşələrin qırılması və növlərin itirilməsini ortaya qoyur. Əgər fəlakətimizin miqyası iqlim böhranının miqyasından daha vacib kimi qəbul edilirsə, Ron Qaran haqlıdır: Biz böyük bir illüziyada yaşayırıq.
Hamımız eyni qayıqdayıq və bu qayığın həyat dəstək sistemi var: atmosfer. Bu sistemin sağlamlığını sadəcə xəbərlərdəki başlıq deyil, gündəlik həyatımızın, biznes planlarımızın və siyasi qərarlarımızın mərkəzinə qoymalıyıq.
“Yerə qayıdanda müasir həyat sonsuz bir qaçış zolağı kimi hiss olunurdu”, Qaran deyir. Bu qaçış zolağında hara getdiyimizi və nəyə qaçdığımızı yenidən nəzərdən keçirməyin vaxtıdır. Planetimizin gələcəyini mərkəzləşdirmədən, heç bir qələbə qələbə deyil.
